ابو القاسم راز شيرازى

353

مناهج أنوار المعرفة في شرح مصباح الشريعة و مفتاح الحقيقة ( فارسى )

اشاره است به چهار مرتبه از براى انسان ؛ اوّل : قيام است ؛ و دليل است بر استقامت روحانى از براى انسان در حضور پروردگار بحسب مقام روح او قبل از نزول به عالم نفس و بدن ؛ يعنى روح در عالم ارواح ، قبل از نزول به عالم اجساد ، بر احسن قوامى كه قوام روحانى است مستقيم بود در حضور پروردگار كه : لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ ، و دوم : ركوع ؛ و دليل است بر ارتداد روح از استقامت روحانى به عالم نفس كه متوسّط است فىمابين عالم روح و عالم جسد كه : ثُمَّ رَدَدْناهُ ، و سيم : سجود ، و دليل است بر وصول و تهوّي « 3 » و ايلاج « 4 » و فرو رفتن روح در بدن و جسد انسان كه أَسْفَلَ سافِلِينَ عوالم است ، و برداشتن سر از سجدهء اوّل دليل است بر اظهار و خلقت فرمودن حقّ تعالى انسان را از خاك ، و نشستن بعد از سجدهء اوّل ، دليل است بر معاش و زندگانى انسان در عالم خاك و عناصر و كون ، و سجود ثانى ، دليل است بر رجعت انسان به خاك در ثانى بموت ، و برداشتن سر از سجدهء ثانيه ، دليل است بر معاد انسان در قيامت از خاك ، و نشستن بعد از سجود ثانى دليل است بر حيات و زندگانى بعد از معاد در دار خلود و دارالسّلام . فعلىهذا حقّ جلّ و علا به حكمت كاملهء بالغهء خود از براى انسان ، عبادت كامله‌اى قرار فرموده كه اسباب تذكّر و تنبّه باشد از براى حالات انسانيّه از به دو خلقت تا نهايت معاد و بازگشت او به پروردگار ، و اين عبادت كاملهء تامّه ، صلاة است كه مشتمل است بر تمامى اين اوضاع و حالات . و چون سابقا محقّق گرديد كه نزول روح انسان از عالم ارواح به عالم اسفل سافلين طبيعت و كون بسبب برخورد به كمال عبوديّت است تا معرفت به كمال ربوبيّت حاصل نمايد ، و حقيقت عبوديّت نيست مگر عجز و

--> ( 3 ) - فرود آمدن ( 4 ) - دخول چيزى در چيز ديگر